Posts tonen met het label Scandinavië. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Scandinavië. Alle posts tonen

dinsdag, april 12, 2016

Elin Kåven: Eamiritni - Rimeborn

‘In de afgelopen jaren zie ik veel duidelijker de eigenheid van onze cultuur - de Sami-cultuur -, omdat ik door de wereld gereisd heb en de overeenkomsten en verschillen gezien heb met andere culturen. Daarom wil ik onze eigenheid vieren door kunst.’ Om zich nog meer in de Sami-cultuur - waar ze uit afkomstig is - te verdiepen, is Elin Kåven na 16 jaar terug in Sápmi gaan wonen, het gebied waar de Sami wonen.


De Sami worden soms ook Lappen genoemd, en hun territorium Lapland. Doch hoed u ervoor deze termen in hun bijzijn uit te spreken, want ze beschouwen dat als een belediging. Sápmi strekt zich uit over vier landen: Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland. Er wordt gerekend dat er 80.000 tot 100.000 Sami in de wereld zijn, waarvan 40.000 tot 60.000 in Noorwegen, het land van Elin Kåven. Wereldwijd zouden er nog slechts 20.000 mensen het Sami spreken, en daarmee is deze taal en cultuur duidelijk bedreigd.

Elin Kåven wil haar cultuur behouden, en daarom maakt ze muziek in haar moedertaal. Op deze cd gaat ze daar nog een stap verder in, door de incorporatie van de Joik, de traditionele zangstijl van de Sami. De Joik - vandaag een verzameltekst voor verschillende soorten Sami-zang, maar oorspronkelijk slechts één precieze variant ervan - had ook een plaats in de Sami-religie. Deze zang werd in het verleden dan ook vaak verketterd en zelfs verboden door de christenen.

Kåven begon deze zangstijl slechts drie jaar geleden te leren, en heeft deze op haar eigen manier in haar muziek verweven. Joiks zijn doorgaans woordenloze gezangen, of bestaan slechts een gelimiteerde tekst die als een mantra herhaald wordt. Ze gaan ook vaak over persoonlijke verhalen van kennissen en familieleden, en zo heeft Kåven liederen geschreven voor haar kat Lynxie, haar nicht Enya en haar overleden grootmoeder Inga. Joiks worden meestal a capella gezongen, maar tegenwoordig kunnen ze ook begeleid gezongen worden, wat Kåven dan ook op haar cd doet.

Het valt dan ook op dat de begeleiding op ‘Eamiritni - Rimeborn’ veel soberder en bescheidener is dan op voorganger ‘Maizan - Thaw’, dat zeer kleurrijk en divers was, of van haar debuut ‘Jiknon musihkka - Frozen music’ dat meer naar de rustige, dromerige klankvelden van Sigur Ros of múm neigde.

Toch maakt ze op deze cd net als op haar eerder werk een link tussen moderne en traditionele muziek, met elektrische gitaren en elektronische effecten. Er is een evolutie tussen haar drie cd’s, maar zeker ook voldoende continuïteit, zodat de liefhebbers van het eerste uur ook deze zullen smaken. Bovenal blijft de nieuweling dromerig en melancholisch genoeg om u een moment mee te laten genieten van Kåvens mooie wereld.





Elin Kåven: Jiknon musihkka - Frozen music

De Sami zijn een volk uit het noorden van Europa. Het gebied waarin ze wonen is verdeeld over Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland. De regio wordt soms als Lapland bestempeld, en de inwoners als Lappen, maar daar hebben ze zelf een hekel aan. Ze beschouwen die termen als beledigend. De Sami - of Samen - hebben een eigen taal en cultuur, en in de drie Scandinavische landen ook een eigen parlement.

Dat de Sami-cultuur bedreigd is, kunt u wel raden. Er zijn in de wereld 100.000 Sami, en slechts 20.000 daarvan spreken het Sami, dat trouwens meer een verzameling verwante dialecten is dan een eenduidige taal. Logisch dus dat een talentvolle zangeres als Elin Kåven gesteund wordt door het Sameting, het Sami parlement van Noorwegen.

Elin Kåven is een dame met verschillende talenten: ze is decoratief kunstenares en danseres. In die laatste functie was ze ook regelmatig op tournee in het buitenland, wat haar de bijnaam ‘The arctic fairy-tale’ bezorgde. Ze begon als muzikante te spelen in kinderprogramma’s op de radio, en besloot op een mooie dag om in het Sami te zingen uit bezorgdheid voor het verdwijnen van haar taal.

‘Jiknon musihkka - Frozen music’ was het debuut van Kåven uit 2009. Het was echter met de opvolger ‘Maizan – Thaw’ uit 2013 dat ze internationaal aandacht kreeg. En zeer terecht. De muziek op ‘Maizan – Thaw’ is wondermooi en feeëriek. Uiteraard vermengt Kåven elementen uit de Sami-cultuur in haar muziek, zowel tekstueel als muzikaal, maar de muziek is eigenlijk heel modern.
Na het succes van ‘Maizan – Thaw’ werd dus een heruitgave van ‘Jiknon musihkka - Frozen music’ nodig geacht, en die ligt nu in mijn cd-speler. Als bonus krijg je ook een dvd met een live optreden van Kåven (en waarop ‘Lihkku Niehku - Dream of fortune’ - een hit uit ‘Maizan - Thaw’ - voor het eerst opgevoerd werd).

Eigenlijk moet de niet veel onderdoen voor ‘Maizan – Thaw’, al meen ik wel dat deze laatste een muzikaal rijper is. Beiden zijn hoe dan ook indrukwekkende platen, die ook de liefhebbers van dromerige Noorderse groepen als Sigur Ros, múm of Efterklang zouden moeten aanspreken.